beleid

Nieuwe 'Rode lijst' zoogdieren

Het lijkt onopgemerkt voorbij te gaan, maar vorig jaar werd voor Vlaanderen een nieuwe 'rode lijst van de zoogdieren' gepubliceerd. Hieruit blijkt dat het met onze zoogdieren niet goed gaat. Ten opzichte van twintig jaar geleden is het aantal bedreigde soorten enkel toegenomen, wat wijst op een falend beleid.

Een "rode lijst" is een wetenschappelijk onderbouwde lijst die de bedreigingsstatus weergeeft van een soort in een bepaald land of regio. Rode lijsten worden meestal per soortengroep samengesteld. In Vlaanderen bestaan deze voor de meeste soortengroepen. De eerste rode lijst van de zoogdieren werd in 1994 opgemaakt.  In 2014 werd deze lijst evenwel volledig herzien, waarbij voor een groot deel gebruik werd gemaakt van gegevens van de Zoogdierenwerkgroep.

Uit de analyse blijkt dat vijf soorten zijn "uitgestorven" en zes soorten in de categorie "ernstig bedreigd" vallen. Daarnaast zijn nog eens acht soorten "bedreigd" en elf soorten gelden als "kwetsbaar". Twaalf soorten worden aanzien als "bijna in gevaar". Als we de uitgestorven soorten en de soorten waarover geen degelijke gegevens bekend zijn buiten beschouwing laten, dan is 44,6% van onze inheemse zoogdieren in meer of mindere mate bedreigd.

Bekijk de rode lijst.

Eikelmuis krijgt eigen website

De eikelmuis was vroeger een in Vlaanderen algemeen voorkomende slaapmuissoort. Die situatie is inmiddels ernstig veranderd waardoor het een sterk bedreigde soort is geworden. Twee van de laatste deelpopulaties bevinden zich respectievelijk in de omgeving van Kortrijk en Moeskroen (en verder tot in Rijsel). De afgelopen jaren werd de soort in beide gebieden intensief geïnventariseerd en werd het potentiële leefgebied gedetailleerd in kaart gebracht. Beide leefgebieden wil de provincie West-Vlaanderen in samenwerking met de Zoogdierenwerkgroep met elkaar verbinden. Om de actie te ondersteunen is een soortenbeschermingsplan uitgewerkt en een website opgezet.

Het project Eikelmuis wil de resterende populaties in West-Vlaanderen beter beschermen d.m.v. biotoopverbetering, habitatherstel en het opheffen van landschappelijke barrières. Daarvoor wil ze de eigenaren en gebruikers van gronden aanporren om beschermingsmaatregelen te nemen. Zij kunnen bij de inrichting en het beheer van hun terrein rekening houden met levensvereisten van de eikelmuis. Anderzijds wordt ook gemikt op de beheerders van landschapsinfrastructuren zoals de (spoor)wegen en bedrijventerreinen. Verder kunnen de beheerders van bossen en natuurterreinen hun steentje bijdragen.

De mogelijkheden worden uiteengezet in een beschermingsplan en meer tips zijn terug te vinden op de gloednieuwe website Eliomys.eu. Je kan er ook terecht voor het doorgeven van vondsten van dieren en het aanmelden van nieuwe vindplaatsen. De groep zoekt ook lokale medewerkers die de acties in de praktijk willen omzetten.

Betogen voor de vos

Op 13 januari 2012 keurde de Vlaamse regering een ontwerp van besluit goed tot wijziging van het Jachtopenings- en het Jachtvoorwaardenbesluit van 30 mei 2008. Daardoor kan de vos voortaan ook buiten de gewone jachtperiode (1 oktober tot en met 14 februari) worden bejaagd. Nochtans is er al heel wat protest geuit tegen deze regeling omdat de maatregel geen oplossing biedt aan het vermeende probleem van de vos. Integendeel: met deze beslissing wordt pas echt een probleem gecreëerd.

Natuurbewuste Vlamingen uitten reeds massaal hun verontwaardiging omtrent de beslissing van Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur Joke Schauvliege om de jacht op de vos te versoepelen, maar dat bracht geen zoden aan de dijk. De minister is maar een politiek lichtgewicht en is gezwicht onder de druk van een kleine, ongeloofwaardige maar invloedrijke jachtlobby. Samen met haar is ook de minister-president van de Vlaamse regering Kris Peeters kop van jut omdat hij zijn collega-ministers onder druk zou gezet hebben. De Vlaamse overheid negeert met haar beslissing doelbewust de wetenschappelijke kennis over de vos in Vlaanderen. De vos wordt al jarenlang uitvoerig en zorgvuldig bestudeerd door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) met de bedoeling het Vlaamse vossenbeleid goed te onderbouwen. Jammer genoeg beantwoordt het resultaat niet aan de wens van de jagende goegemeente om de vos onbeperkt te bejagen. De aanzienlijke investering in het vossenonderzoek blijkt weggeworpen geld en is vrijgegeven voor afschot.

Om weerwerk te bieden tegen de beslissing van de Vlaamse regering wordt aanstaande vrijdag 27 januari 2012 om 09:00 uur door Vogelbescherming Vlaanderen een 'sit-in' georganiseerd op de stoep van de ambstwoning van de Vlaamse minister-president Kris Peeters aan het Martelaarsplein 19 te 1000 Brussel. Om 10:00 uur komen daar de leden van de Vlaamse regering bijeen voor hun wekelijkse beslissingsronde. Kom massaal naar het Martelaarsplein met spandoeken, vlaggen van jouw vereniging, toeters en bellen en ludieke protestborden waarin je duidelijk maakt niet akkoord te gaan met de extra bejaging van vossen.

Meer informatie vind je bij Vogelbescherming Vlaanderen en Natuurpunt evenals op onze actiepagina over het beheer van de vos in Vlaanderen.

Everzwijn niet overal welkom

De everzwijnenpopulatie in Vlaanderen groeit gestaag aan en niet iedereen is daarmee opgezet. De nieuwe beheervisie 2011 voor het everzwijn in Vlaanderen stelt dat de soort weliswaar wordt aanvaard als inheems grofwild maar enkel gecontroleerd wordt toegelaten in bepaalde zones in Vlaanderen. In andere zones heerst een nultolerantie.

Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) kreeg van de bevoegde minister van Milieu Joke Schauvliege opdracht om de zones af te bakenen waarin het everzwijn gecontroleerd kan worden toegelaten. Deze gedoogzones bestaan uit een voldoende groot en aaneengesloten leefgebied dat een populatie op duurzame wijze kan herbergen en deelpopulaties de mogelijkheid biedt om onderling te migreren. De afbakening houdt tevens rekening met de lokale omstandigheden betreffende biodiversiteit, schade aan landbouwgewassen, wildziekten, verkeer, maatschappelijk draagvlak en toerisme. Geen gemakkelijke klus in het dicht bevolkte Vlaanderen. In andere zones wordt het everzwijn niet toegelaten en heerst een nultolerantie. In een rapport, dat eerder dit jaar werd gepubliceerd, worden de methodiek en de resultaten van de afbakening toegelicht. De resultaten dienen als basis voor een politiek-maatschappelijk overleg dat tot doel heeft de zones in te delen in gedoog-en nulstandzones.

Naar aanleiding van de vernieuwde beheervisie verscheen zopas nog een tweede INBO-rapport dat de eerste aanzet geeft voor concrete beheerrichtlijnen en een model voor het afschot van everzwijnen in Vlaanderen en Limburg in het bijzonder. Verder onderzoek moet het model verfijnen. Dit zal gebeuren aan de hand van populatiebiologische gegevens van de geschoten everzwijnen en zal rekening houden met de landbouwschade en verkeersongelukken die de everzwijnen veroorzaken. Omdat het quasi onmogelijkheid is om everzwijnen te tellen, wordt het afschot gebaseerd op een combinatie van theoretische inzichten en de gevolgen van het gehaalde afschot. Ook het verloop van het afschot gedurende het jaar levert houvast. Een afschot van 150 % van de voorjaarsstand is zeker na te streven indien men de populatie op een bepaald niveau wenst te houden - zo stelt het INBO. Voor de bepaling van de voorjaarsstand wordt als evenwichtstoestand uitgegaan van een theoretische maximaal toelaatbaar aantal van 4 dieren per 100 ha bos en natuur. Op veel plaatsen is de populatie echter nog in volle expansie.

INBO-rapporten

Cover INBO-rapport Afbekening beheerzones     Afbakening van beheerzones voor everzwijn in Vlaanderen

Cover INBO-rapport Aanzet beslissingsmodel     Aanzet tot een beslissingsmodel in het kader van toekenning van everzwijnafschot

     

Vriend van de vos ?

Rond de vos is het afgelopen jaar al veel te doen geweest. Jagers en pluimveehouders willen de vos weer ten alle tijde bejaagbaar maken en dit met alle mogelijke middelen. Wetenschappers en natuurbeschermers waarschuwen dat dit ingaat tegen alle logica van het natuurbehoud. Niettemin gaat de bevoegde Vlaamse minister mee in de ongenuanceerde gedachtengang van de tegenstanders. Verdere actie blijft daardoor noodzakelijk.

De Zoogdierenwerkgroep voert samen met Vogelbescherming Vlaanderen en Natuurpunt al een half jaar intensief campagne voor een betere bescherming van de vos. Vooral Vogelbescherming Vlaanderen neemt hierin het voortouw en probeert met de slogan 'S.O.S. Vos'  zowel de overheid als het grote publiek op een wetenschappelijk onderbouwde manier te informeren over de rol van de vos in de natuur. Om haar actie kracht bij te zetten, heeft de vereniging een sticker met een vossenkop en het opschrift 'Vriend van de vos' gemaakt.

Als je een exemplaar van deze kwalitatieve, UV-bestendige sticker wenst te ontvangen, schrijf je minstens 1,50 euro over op rekeningnummer 001-5005005-75 van Vogelbescherming Vlaanderen. Meer informatie over deze en voorafgaande acties ten voordele van de vos vind je op de websites van Vogelbescherming Vlaanderen en Natuurpunt.<?xml:namespace prefix = o />

Het dossier 'everzwijn'

Het aantal everzwijnen neemt de laatste jaren beduidend toe. Een verbeterde natuurkwaliteit, een verhoogd voedselaanbod en zachtere winters vormen mogelijk een verklaring voor deze opmars. Doordat everzwijnen ook in Vlaanderen nadrukkelijker aanwezig zijn, komen ze soms negatief in de kijker te staan.

Vooral wanneer ze schade aanrichten aan landbouwgewassen en verkeersongevallen veroorzaken, worden ze met de vinger gewezen. De roep om maatregelen klinkt dan ook steeds luider. Maar hoe gaan we het best om met de stijgende populatie van everzwijnen? Daarvoor heeft Natuurpunt in samenwerking met de Zoogdierenwerkgroep een standpunt geformuleerd. Je leest er alles over in het dossier op de website van Natuurpunt.
 

X