Eikelmuistuinen

Om een "eikelmuistuin" te bekomen moet je niet van nul beginnen. Vaak volstaat het enkele aanvullende tuinelementen te voorzien om eikelmuizen aan te trekken. Alles begint met een veelzijdige tuin. Hierna worden de voorzieningen op een rijtje gezet die een tuin voor slaapmuizen aantrekkelijk maken.

Soortenrijke houtkant

Een zo breed mogelijke maar vooral rijk gestrucureerde en soortenrijke heg of houtkant rondom of langsheen de tuin vormt de basis van een "eikelmuistuin". De houtkant bestaat uit een gesloten en ruim vertakt hakhout dat door regelmatige kap (1/3 deel om de 4 jaar) of snoei van een deel van de struiken dicht wordt gehouden. Hierin is een grote verscheidenheid aan bloeiende en/of vruchtdragende struiken aanwezig die het gehele jaar door voedsel verschaffen. Enkel in de winterperiode - wanneer de eikelmuizen winterslaap houden - is voedsel van minder belang. Inheemse soorten die voor een heg of houtkant in aanmerking komen omvatten hazelaar, haagbeuk, hondsroos, kornoelje, lijsterbes, meidoorn, sleedoorn, veldesdoorn, vlier, wilde liguster, zoete kers en zomereik evenals enkele hoog opgroeiende braamstruiken en wat kamperfoelie en bosrank.

In de Plantwijzer van de provincie Antwerpen en de Plant-wijzer van de provincie Limburg vind je meer informatie over inheemse bomen en struiken. Om te weten welke soorten voor jouw tuin het best geschikt zijn, kan je de website Plant van hier consulteren.

Een eikelmuistuin is voorzien van veel hoekjes en kantjes en herbergt tal van vruchtdragende bomen en struiken.

 Eikelmuistuin

Vruchtenbosjes

Met dezelfde soorten die worden vermeld bij de houtkant kunnen ook kleine bosjes worden aangelegd. Indien voldoende oppervlakte beschikbaar is worden verspreid enkele grote(re) bomen zoals beuk, linde, notelaar, tamme kastanje en zoete kers ingemengd. Om structuurvariatie te verkrijgen en te behouden, wordt in de bosjes regelmatig gekapt en worden her en der kleine open plekken opengehouden. Ook in de randen wordt regelmatig gekapt, waarbij langszij een brede kruidenrijke zoom van wisselende breedte wordt opengehouden. Bij het kappen wordt erop gelet om steeds enkele hoog opgroeiende struiken en/of bomen over te houden en niet alle struiken tegelijk af te zetten. Het kappen wordt m.a.w. gespreid over de jaren en richt zich vooreerst op die soorten die een dominante positie in het bos innemen. Het is immers de bedoeling om steeds plekken met een dichte struiklaag over te houden en een zo groot mogelijke soortenmenging te verkrijgen. Struiken die in de verdrukking komen, worden daarom bevoordeeld.

Fruitboomgaard

Afhankelijk van de plaats mogen enkele fruitbomen in de tuin niet ontbreken. De voorkeur gaat daarbij uit naar hoogstammige oude variëteiten, maar bij plaatsgebrek kunnen ook half- en laagstammige fruitbomen en wat fruitstruiken volstaan. Deze kunnen ook in een heg of houtkant worden ingemengd. Belangrijk is vooral dat een deel van het (val)fruit wordt overgehouden zodanig dat de eikelmuis zich hieraan tegoed kan doen. Ook een notelaar mag niet ontbreken en is de boom bij uitstek voor de eikelmuis.

Hieronder vind je verwijzingen naar overzichten van streekeigen fruitboomvariëteiten:

Knotbomenrijen

Oude knotbomen vertonen vaak holten en spleten waarin eikelmuizen zich kunnen verstoppen en nesten bouwen. Beheer daarom enkele stammen van wilg, zwarte els, populier of gewone es als knotboom door op regelmatige tijden het kroonhout af te zetten. Meer informatie over het knotten van bomen en het beheer van andere houtige elementen vind je onder meer op de website van de provincie West-Vlaanderen.

Grondplannetje met aandachtspunten voor een eikelmuistuin. De mogelijkheden worden bepaald door de oppervlakte en vorm van de tuin, maar elementen hieruit zijn onder de een of andere vorm ook toepasbaar in kleine tuinen.

Eikelmuistuin grondplan

Schuilplaatsen

Eikelmuizen gebruiken oude nesten van vogels of eekhoorns of bouwen zelf een nest in allerlei holten en in nestkasten om te schuilen of een winterslaap te houden. De tuin wordt daarom voorzien van allerhande verstopplaatsen in de vorm van spleten en holten in bomen en muren. Erg succesvol zijn ook rommelhoekjes op beschutte plekjes die bestaan uit gemengde hopen van hout, takken en grof steenpuin of kleine toegangen tot een stalzolder met stapels oude dozen en bakjes, voddenhopen of allerlei varianten hierop. Belangrijk is dat de beestjes zich ertussen kunnen verstoppen. Stallen, tuinhuisjes, serres, (droge) kelders, rommelhokken, vlieringen en hout- en hooischuurtjes zijn hiervoor uitermate geschikt.

Een goede oplossing bieden ook een speciaal voor de eikelmuis geconstrueerde nestkast die aan een boom of tegen een muur wordt bevestigd. Ook kan je nestbakjes achter een (muur)holte aanbrengen, een stuk van een holle boomstam of een kleine houten kist met een toegangsgat aan een omheining worden bevestigd of onder een takken- of bladerenhoop worden geplaatst. Bij (ver)nieuwbouw kunnen in spouwmuren, onder dakgoten en tussen valse plafonds kleine ruimten voor eikelmuis worden overgehouden. Doe dit enkel op plaatsen waar je geen overlast kan hebben van de rumoerige diertjes.

Losse voedselplekjes

Met de aanleg van heggen, houtkanten of fruitboomgaarden is de eikelmuis al flink geholpen. Maar mensen met een kleine tuin hebben hun beperkingen. Toch kunnen alle beetjes helpen; vooral in de herfst wanneer de eikelmuizen een vetreserve moeten aanleggen om goed de winter door te komen. Probeer daarom alsnog een enkele vruchtdragende boom of struik aan te planten. Wanneer dat helemaal niet kan, kun je elders wat valfruit bij elkaar rapen of het overrijp fruit uit de fruitschaal (appel, peer, pruim) op een voederplank op een veilige plek in de tuin deponeren. Hetzelfde kan je doen met het teveel aan noten.

Hou ook rekening met het feit dat eikelmuizen omnivoren zijn en behalve vruchten ook dierlijk voedsel eten (tot 80%) waaronder veel insecten en slakken. Vandaar het grote belang van soortenrijke beplantingen. Daartoe behoren ook kruidenrijke zomen en graslanden met planten die veel insecten (o.a. kevers, sprinkhanen) en andere ongewervelden aantrekken.

Slapende eikelmuis in een nestkast (links) vlakbij een oude knotwilgenrij en een fruitboomgaard die het dier voedsel en schuilplekken verschaffen.

Slapende eikelmuis in nestkast     Bomen als schuil- en voedselplek voor eikelmuis

X