Voorkomen van de boommarter in Vlaanderen

Boommarters zijn zeldzaam in Vlaanderen. Veel meer dan enkele losse waarnemingen en wat verkeersslachtoffers hebben we niet. Is er een Vlaamse populatie of gaat het slechts om verspreide dieren? Als er dan al boommarters in Vlaanderen zitten, over hoeveel dieren gaat het en waar verblijven ze ? Zelfs op deze eenvoudige vragen hebben we momenteel geen antwoord. Vandaar dat de Zoogdierenwerkgroep dit dier in de kijker plaatst. Daarnaast wordt er ook aan het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) onderzoek gedaan naar de Vlaamse boommarterpopulatie, onder andere via inventarisaties met fotovallen.

Boommarter in boom klimmend     Boommarter kegelend

Speuren naar boommarters

Je zoekt boommarters in het bos, het uitgelezen biotoop van deze soort. Ze zijn echter zeer mensenschuw en - zoals de meeste zoogdieren - vooral actief tijdens de schemering en 's nachts. Daarom zien we boommarters zelden. Daarom moet je in eerste instantie zoeken naar sporen van hun aanwezigheid. Omdat sporen geen absolute zekerheid geven dat het wel degelijk om boommarter gaat, is het vervolgens noodzakelijk om ook de dieren te observeren.

Boommarters maken hun nest in konijnenholen, kraaiennesten, eekhoornnesten of gewoon boven op takken of in boomholten. Vooral de vrouwtjes en hun jongen leven in holle bomen. In de buurt van deze nestbomen kan je ook gemakkelijker boommarters zien. De opening van zo'n holle boom moet minstens 5 cm groot zijn. Holen van groene specht en zwarte specht komen in aanmerking. Natuurlijk kiest de boommarter ook andere holen als ze maar voldoende groot zijn.

In Nederland vind je de meeste boommarters met jongen in holen van zwarte specht. De boommarter lijkt hierbij een voorkeur te hebben voor holen met meerdere ingangen (foto 1). In verscheidene Vlaamse bossen is het niet zo moeilijk om mogelijke 'boommarterbomen' op te sporen. Heel vaak gaat het om dreefbomen.

Holten in bomen

Hoe herken je een boommarterboom ?
Aan de holte zelf zie je niet of ze gebruikt wordt door boommarters. Maar boommarters leggen ergens in de nestboom een latrine aan (foto 2). Soms bevindt de latrine zich ook in een buurboom, maar meestal in de nestboom zelf. Van deze latrine vallen regelmatig uitwerpselen naar beneden (foto 3). Vind je een boom met een geschikte nestholte, speur dan rond de boom naar marteruitwerpselen. Of zoek de latrine.

Latrine van boommarter in takkenvork     Uitwerpselen van boommarter 1

Alle marteruitwerpselen zijn worstvormig, maar hebben een duidelijke spiraalvorm. Aan één zijde bezitten ze een spits uiteinde. Het andere einde is stomp. In de uitwerpselen vind je meestal haren terug. Ook resten van fruit, pluimen en insecten (vooral grote kevers) kan je er in aantreffen. De prooien beïnvloeden het uitzicht en de kleur van de uitwerpselen sterk (foto 4 en 5). De uitwerpselen van boommarters kunnen tot 10 cm lang zijn.

Uitwerpselen van boommarter 2     Uitwerpselen van boommarter 3

Krassen op de boomstammen
Bij het klimmen maken marters dikwijls nagelkrassen op de boomstam (foto 6). De boommarter is echter niet het enige dier dat nagelkrassen nalaat. Ga er dus niet van uit dat nagelkrassen altijd boommartersporen zijn. Ook steenmarters klimmen in bomen en laten gelijkaardige sporen achter, net als eekhoorns en spechten.

Krabspoort van boommarter op stam     Onderzoek van boom op krabsporen van boommarter

Deze nagelkrassen vind je normaal gezien niet op de nestboom zelf. Boommarters klimmen langs een andere boom omhoog en omlaag en steken via de boomkruinen over naar hun nestboom. In dreven tref je de krassen dikwijls aan op de eerste bomen in de rij. Tenminste als er geen openingen in de dreef zijn en de kruinen allemaal met elkaar in contact staan.

De ideale periode
Vanaf december selecteren de vrouwtjes hun nestbomen. In de lente betrekken ze de uitverkoren nestboom en worden ze standvastiger. Dat is dus de ideale periode om de nestbomen op te sporen. Na deze periode wonen ze minder in holle bomen en zijn boommarters heel moeilijk op te sporen.

Boommarters observeren

De voormelde sporen kunnen ook wijzen op de aanwezigheid van steenmarters, die in Vlaanderen sterk oprukken. Probeer daarom waarnemingen te bevestigen met visuele observaties. Hiervoor kan je best in de buurt van de vermeende nestboom postvatten. Dit kan zowel 's morgens als 's avonds. Hou er rekening mee dat je soms lang moet wachten, dus breng een stoeltje mee en wees geduldig. Zet jezelf tegen de wind in en probeer een goed uitzicht op de gehele nestboom te hebben. Zorg er ook voor dat je silhouet niet tegen de achtergrond afsteekt.

Boommarter(boom) gevonden !

Heb je een boommarter gezien of een boommarterboom gevonden? Registreer je waarneming dan op de website www.waarnemingen.be! Vul dit liefst aan met foto's, dan zullen de validatoren van de website nagaan of de waarneming bevestigd kan worden. Leg bij een spoor altijd een meetlat mee in beeld, zodat er een goede referentie is voor de grootte. Nog preciezer is om je waarnemingen in te voeren aan de hand van de app ObsMapp (voor Android) of iObs (voor iPhone). De gps-ontvanger van je smartphone zorgt ervoor dat locatie met de grootst mogelijke precisie geregistreerd wordt.

Voor meer informatie kan je contact opnemen met:

Koen Van Den Berge
GSM: 0475/25.40.48

Meer weten

X