sterfte

Eerste bruinvis van 2014 gespot in de Schelde

Eindelijk eens een levende bruinvis in een Belgische rivier dit jaar. Tijdens de eerste drie maanden van 2014 spoelden aan onze kust al dertig dode bruinvissen aan. Daartegenover stond nog geen enkele waarneming van een levend exemplaar in onze rivieren. Op 12 mei zag Freddy Van de Velde, een medewerker van de politie, dan eindelijk de eerste bruinvis van het jaar in de Schelde ter hoogte van Wetteren. Natuurpunt roept op om zowel zwemmende als aangespoelde bruinvissen te melden via bruinvis.zoogdierenwerkgroep.be.

De laatste jaren zwemmen bruinvissen vaker dan vroeger de Belgische rivieren op. Hoewel het nog niet geheel duidelijk is waarom ze dat doen, zal de verbeterde waterkwaliteit en de daarmee verbonden stijging van het visbestand daar niet vreemd aan zijn. Watervervuiling, bejaging en voedselgebrek maakten van de bruinvis een zeldzame verschijning in Belgische rivieren. Inspanningen om de waterkwaliteit te verbeteren, lijken hun vruchten af te werpen: de laatste tien jaar is de waterkwaliteit van de Schelde en de Rupel er sterk op vooruitgegaan en tegenwoordig kun je er weer een dertigtal vissoorten terugvinden. Dit is meteen een mogelijke verklaring voor het toegenomen aantal waarnemingen van bruinvissen in rivieren. Zeevissen als de spiering en de fint zwemmen in de lente de rivieren op om zich voort te planten en de bruinvissen volgen hun prooien.

In het voorjaar van 2013 werden meer dan 150 waarnemingen gedaan van bruinvissen in de Schelde en de Rupel. Omdat de dieren erg opvallend zijn en de waterlopen op- en afzwemmen, gaat het wellicht om een twintigtal verschillende exemplaren. Dit jaar duurde het lang vooraleer de eerste bruinvis werd gesignaleerd. Voorlopig is er nog geen verklaring voor dit opvallende verschil. Bruinvissen die rivieren opzwemmen, lijken dit overigens niet met erg veel succes te doen. Van de naar schatting twintig exemplaren die in de Schelde en de Rupel werden gesignaleerd, werden er maar liefst dertien dood teruggevonden. De oorzaak blijft voorlopig onduidelijk.

Ook aan de Belgische kust spoelen steeds meer dode bruinvissen aan. De 128 dode bruinvissen van 2013 waren een record, maar tijdens het eerste kwartaal van 2014 werden al meer dode dieren aangetroffen dan in dezelfde periode vorig jaar. We zijn dus goed op weg om dit trieste record dit jaar te verbreken. Omdat er nog heel wat vragen bestaan rond de aanwezigheid en sterfte van bruinvissen in onze rivieren, roept de Zoogdierenwerkgroep op om dode of levende bruinvissen te melden via bruinvis.zoogdierenwerkgroep.be. Meten is weten: de verzamelde gegevens zijn een eerste stap in de richting van maatregelen om de bruinvis veilig te laten rondzwemmen in onze rivieren.

Dieren onder de wielen

Gespreid over twee studiedagen werden de resultaten van een vierjarig onderzoek naar verkeerslachtoffers bij dieren voorgesteld. Het aandeel van de zoogdieren in de slachtofferstatistiek is opvallend. Niet minder dan zes zoogdiersoorten bezetten de top tien. De egel staat als weleer hoog genoteerd.

Met het project 'Dieren onder de wielen' hebben de Vlaamse overheid, Natuurpunt en Vogelbescherming Vlaanderen gedurende vier jaar met de hulp
van 2.024 vrijwilligers alle dode dieren langsheen de Vlaamse wegen in kaart gebracht. Het doel van het project was na te gaan hoeveel faunaslachtoffers er op onze wegen vallen, welke soorten verkeersgevoelig zijn en waar in het Vlaamse wegennet de belangrijkste knelpunten liggen.

In de periode 1995-1996 werd door Vogelbescherming Vlaanderen al eens eerder onderzoek verrricht naar het aantal verkeerslachtoffers op de Vlaamse wegen. De resultaten van het nieuwe onderzoek wijken in wezen weinig af van het vorige onderzoek, maar er zijn toch wel enkele opvallende verschillen. In de eerste studie waren de amfibieĆ«n en reptielen ondervertegenwoordigd. Met de gewone pad aan de kop van de lijst en de bruine kikker op plaats vijf is dit nu veranderd. De eerste plaats werd destijds ingenomen door de merel, gevolgd door de egel, het konijn en de huismus. De huismus is nu opvallend afwezig in de top tien en dit zowel in de algemene top tien als in die voor de vogels. Ook de daling van het konijn staat hoogstwaarschijnlijk in verband met de sterke achteruitgang van de populatie bij het begin van de jaren 1990. Het valt eveneens op dat bunzing van een tiende plaats naar een zevende plaats opklimt, ondanks het vermoeden dat de soort achteruitgaat. Ook de vos en de steenmarter, twee soorten waarvan de populaties zich in de laatste decennia hebben hersteld, duiken nu op in de top tien van verkeersslachtoffers. Roofdieren blijken erg kwetsbaar in het verkeer; dit blijkt ook uit het groot aantal dassen dat jaarlijks wordt overreden.

De effecten van het verkeer op de fauna en de mogelijke oorzaken voor het groot aantal slachtoffers worden in een rapport uitgebreid besproken. Voor enkele aspecten blijft het evenwel nog koffiedik kijken. Het volledige eindrapport verschijnt pas over een maand. De samenvatting is evenwel nu reeds in brochurevorm beschikbaar en kan op onderstaande link digitaal worden opgehaald. Verkeerslachtoffers kunnen ook nog steeds worden aangemeld via waarnemingen.be. Meer informatie vind je op onze webpagina 'Verkeerslachtoffers'.

Brochure 'Dieren onder de wielen'.

X