ZOOGDIER GEZIEN?! Doe mee op 17 en 18 oktober 2009! Waarnemingen doorgeven kan via onze invoermodule, meer info hier!
Laat ons weten welke zoogdieren je gezien hebt in je tuin of in je favoriete wandelgebied!
Tijdens het weekend van 17-18 oktober 2009 organiseert de Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt het eerste Vlaamse zoogdierentelweekend. Zoogdieren zijn moeilijker waar te nemen dan vogels of vlinders, en daardoor is hun verspreiding vaak onvoldoende gekend. Daarom willen we onze zoogdieren tijdens dit telweekend extra in de kijker zetten. Als we hen willen beschermen en onze biodiversiteit in stand houden, moeten we namelijk eerst weten waar ze nog voorkomen en waardoor ze bedreigd worden. Zoogdieren zijn een belangrijk onderdeel van ons ecosysteem en daar moeten we zorg voor dragen!
Zoogdieren zitten overal, maar zijn niet altijd eenvoudig waar te nemen. Een uitzondering hierop vormen de zoogdieren die overdag actief zijn, zoals de welbekende rode eekhoorn. Andere zoogdiersoorten verraden hun aanwezigheid door hun sporen (denk maar aan een molshoop, een egelkeutel of een aangeknaagde hazelnoot). Ook via vondsten van verkeersslachtoffers of via prooien die poeslief achterlaat aan de achterdeur komen we te weten welke zoogdieren er zitten. We willen graag weten waar jij zoogdieren of hun sporen gezien hebt.
Doel van het zoogdierentelweekend
- De verspreiding van onze zoogdieren documenteren via participatie van het brede publiek
- Mensen bewustmaken van de status van en bedreigingen voor zoogdieren (en bij uitbreiding biodiversiteit) in Vlaanderen
- Aandacht en respect creëren voor zoogdieren (en zo ook voor andere soortengroepen en biodiversiteit in het algemeen)
- Werking van de ZWG in de spotlights brengen en verder uitbouwen door meer mensen aan te zetten tot actie rond zoogdieren
- Benadrukken van het belang van het melden van natuurwaarnemingen
- Mensen bewust maken van natuur in hun eigen tuin en stimuleren om natuurvriendelijke maatregelen in de tuin te nemen
Dirk Draulans wordt peter!
 Hier een woordje van de peter van het zoogdierentelweekend:
"Vogels en vlinders tellen, dat lijkt voor de hand te liggen. Maar zoogdieren? De meeste zoogdieren die ik zie, liggen dood langs de weg, als verkeersslachtoffer. Enkele jaren geleden had ik dagelijks muizen op mijn ontbijttafel, maar na een lange reis vond ik vier kadavertjes in huis. Het kwam nooit meer goed tussen de muizen en mij. Vele mensen zullen wel een konijn, en met wat geluk zelfs een eekhoorn of een egel, thuis kunnen spotten, maar meer? Toch is er meer. Sporenonderzoek kan een goede indicatie geven, al is dat natuurlijk een andere vorm van waarneming dan naar vlinders of vogels speuren. Maar net omdat zoogdieren zoveel discreter zijn, is het interessant om ook deze groep in de aandacht te brengen. Ik zal alvast mijn best doen om bij me thuis verder te geraken dan de kat van de buren en het occasionele konijn. Ik ben benieuwd wat dat zal opleveren.
Dirk Draulans"
Hoe meedoen?
Meedoen is eenvoudig: ga tijdens het zoogdierentelweekend van 17-18 oktober 2009 op zoek naar zoogdieren of hun sporen in je tuin of je favoriete wandelgebied. Als je een zoogdier(spoor) opmerkt, zoek je op welke soort het is en laat je het ons weten. Als je niet zeker bent om welke zoogdiersoort het gaat, kan je meer uitleg geven over je waarneming, zodat wij op basis van een aantal kenmerken misschien de soort kunnen bepalen. Foto’s toevoegen van het dier of sporen zoals pootafdrukken, vraatsporen of keutels mag ook altijd! Je kan ook bijleren over de herkenning van zoogdiersoorten en over inventarisatiemethodes door deel te nemen aan de activiteiten die tijdens het telweekend georganiseerd worden (zie verder op deze website).
Er zijn verschillende mogelijkheden om je waarnemingen door te geven:
- bij voorkeur via onze invoermodule binnen Waarnemingen.be
- via het formulier in de ZieZoZoogdier-brochure (met o.a. info over de herkenning van 13 vrij algemene zoogdiersoorten)
- deze vind je bij het Natuur.blad van september
- je kan de brochure ook aanvragen via info@ziezozoogdier.be of bij Natuurpunt Studie, Zie Zo Zoogdier, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen
- of je kan de brochure hier downloaden
We spitsen ons tijdens het zoogdierentelweekend toe op 13 vrij algemene zoogdiersoorten: eekhoorn, egel, mol, haas, konijn, huismuis, bosmuis, huisspitsmuis, vos, steenmarter, bunzing, ree en dwergvleermuis. In de ZieZoZoogdier-brochure geven we wat meer uitleg over de herkenning van deze soorten. Meer uitgebreide informatie over deze en alle andere zoogdiersoorten in Vlaanderen vind je verder op deze website. Waarnemingen van andere zoogdiersoorten kan je ook altijd doorgeven via Waarnemingen.be.
Waarnemingen buiten het telweekend
Omdat zoogdieren niet altijd gemakkelijk waar te nemen zijn, bestaat de kans dat je er helemaal geen te zien krijgt tijdens ons telweekend. Dit kan je melden door onder een bepaalde soort als aantal “0” in te vullen. Maar geen nood, je kan ook je zoogdierenwaarnemingen van buiten het telweekend doorgeven. Je hoeft je eveneens niet te beperken tot je tuin of je favoriete wandelgebied: ook waarnemingen van daarbuiten zijn welkom! Doorgeven kan via hoger vermelde kanalen of opsturen naar de Zoogdierenwerkgroep, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen, info@zoogdierenwerkgroep.be.
Veel plezier en alvast bedankt!
Wil je zelf een activiteit organiseren of iets publiceren over het zoogdierentelweekend of onze poster uithangen?
Organiseer je eigen zoogdierenactiviteit!
We nodigen afdelingen, werkgroepen en vrijwilligers uit om op zaterdag 17 en/of zondag 18 oktober 2009 een zoogdierenactiviteit te laten plaatsvinden in hun regio. Graag alle info over je activiteit (organisator, onderwerp, plaats, tijdstip, …) doorgeven via info@ziezozoogdier.be, zodat we ze kunnen aankondigen in onze activiteitenkalender en het overzichtje verder op deze website en indien nodig zorgen voor live trap-vergunningen.
Maak reclame voor het zoogdierentelweekend en publiceer een oproep of verspreid onze poster!
Als je mee promotie wil voeren voor Zie Zo Zoogdier, dan kan je hier een voorbeeldtekstje downloaden voor publicatie in een lokaal of regionaal tijdschrift of in de lokale pers.
 Je kan ook onze mooie poster afprinten en uithangen of rondmailen naar gans je kennissenkring. Je kan hem hier downloaden in groot formaat (om af te printen op A2 of kleiner, 4 Mb) of klein formaat (577 kb).
Volgende foto's zijn vrij te gebruiken in publicaties in het kader van Zie Zo Zoogdier, mits vermelding van de fotograaf (die je terugvindt in de naam van de foto als je ze opslaat):
Deze logo's zijn vrij te gebruiken in publicaties in het kader van Zie Zo Zoogdier:
Cursusmateriaal
Wil je zelf een zoogdierencursus inrichten en ben je op zoek naar cursusmateriaal (powerpoint, cursusteksten, ...), dan kan je contact opnemen met Joeri Cortens van Natuurpunt Educatie en Paul Van Daele van de Zoogdierenwerkgroep.
Activiteiten
Tijdens het zoogdierentelweekend worden er in gans Vlaanderen allerlei zoogdierenactiviteiten georganiseerd, die je terug kan vinden in onderstaand overzicht. Door op de naam van de activiteit te klikken, kom je terecht in onze activiteitenkalender waar je meer details over elke activiteit vindt.
| provincie |
datum |
plaats |
activiteit |
organisator |
| Antwerpen |
16/10/09 |
Aartselaar |
Cursus spoorzoeken - les 1
(theorieles) |
Natuurpunt Aartselaar |
| 17/10/09 |
Aartselaar |
Cursus spoorzoeken - les 2
(excursie) |
Natuurpunt Aartselaar |
| 17/10/09 |
De Bospolder |
Zoogdierenactiviteit
(muizen vangen, braakballen pluizen, opgevangen egels loslaten en vleermuizen luisteren) |
Natuurpunt Antwerpen Noord |
| 17/10/09 |
Niel-Hellegat |
Zie-Zo-Zoogdierendag
(powerpoints, braakballen pluizen en muizen vangen in Walenhoek) |
Natuurpunt Rupelstreek |
| 18/10/09 |
Antwerpen |
Voordracht: Egelvriendelijke tuinen
(in het kader van het Jaar van de Egel) |
Stad Antwerpen en EcoHuis Antwerpen i.s.m. Natuurpunt Educatie |
| Limburg |
17/10/09 |
Voeren |
Cursus Zoogdieren - les 8
(wandeling op zoek naar sporen van o.a. hazelmuis, everzwijn en das) |
Natuurpunt Hasselt-Zonhoven |
| Oost-Vlaanderen |
17/10/09 |
Zegelsem |
Live trapping
(in functie van Zoogdierinventarisatie Burreken) |
Zoogdierenwerkgroep Vlaamse Ardennen Plus |
| 17/10/09 |
Aalst |
Avondwandeling rond zoogdieren
(in natuurgebied Osbroek, met o.a. muizen vangen) |
Zoogdierenwerkgroep Denderstreek, Stad Aalst en Natuurpunt Aalst |
| 18/10/09 |
Wieze |
Zoogdierentelling
(in natuurgebied Wiestermeers) |
Natuurpunt 's Heerenbosch |
| 18/10/09 |
Eeklo |
Herfstwandeling
(in Het Leen, met o.a. eekhoorns en hun nesten zoeken, demonstratie muizen vangen, winterverblijfplaatsen vleermuizen) |
Natuurpunt Zomergem |
| Vlaams-Brabant |
17/10/09 |
Jette |
Avondwandeling rond zoogdieren
(in het Laarbeekbos, met o.a. muizen observeren en vleermuizen luisteren ) |
Natuurpunt Brussel i.s.m. Zoogdierenwerkgroep |
| West-Vlaanderen |
16/10/09 |
Moerbrugge (Oostkamp) |
Zoogdierenavond
(muizen vangen en vleermuizen luisteren in de Warandeputten) |
Natuurpunt Oostkamp i.s.m. Zoogdierenwerkgroep |
| 17/10/09 |
Poperinge |
Muizenavond
(muizen vangen en braakballen pluizen in De Bommelaer) |
Natuurpunt Poperinge-Vleteren |
| 17/10/09 |
Blankenberge/Uitkerke |
Zie-Zo-Zoogdierenavond
(diavoorstelling, muizen vangen en vleermuizen luisteren in de Uitkerkse Polder) |
Natuurpunt Blankenberge i.s.m. Zoogdierenwerkgroep |
Neem ook eens een kijkje in onze activiteitenkalender. Hier vind je ook info over andere zoogdierenactiviteiten die buiten het zoogdierentelweekend georganiseerd worden, zoals het Zoogdierensymposium rond monitoring op 28 november in het Provinciehuis in Antwerpen (i.s.m. de Nederlandse Zoogdiervereniging en met de steun van de Provincie Antwerpen)!
Informatie over zoogdiersoorten
Op deze pagina vind je informatie over herkenning, sporen, ecologie en verspreiding van alle zoogdiersoorten die in Vlaanderen voorkomen in de vrije natuur.
Losse waarnemingen doorgeven of inventariseren en monitoren?
Hoe je losse waarnemingen van zoogdieren kan doorgeven, vind je onder "Hoe meedoen?". Naast dergelijke toevallige waarnemingen, kan je ook via specifieke gestandaardiseerde methodes zoogdieren gaan inventariseren. Voor volgende soorten kunnen we reeds een bepaalde methodiek aanbevelen:
- muizen, spitsmuizen en woelmuizen: live traps
- kleine zoogdieren: braakballen
- eekhoorn: nesten en haarvallen
- eikelmuis: nestkasten en interviews
- hazelmuis: nesten en nestkasten of -buizen
- hamster: burchten
- waterspitsmuis: lokbuizen, schuilplaatsen, haarvallen en braakballen
- boommarter: nestbomen
- vleermuizen: wintertellingen en zomertransecten
Meer informatie over deze methodes kan je hier vinden.
Materiaal
Meer informatie over allerlei materiaal om zoogdieren te inventariseren vind je hier.
Zoogdiervriendelijke tuintips
In een natuurlijke tuin met de nodige wilde hoekjes en veel variatie in kruiden-, struik- en boomsoorten vinden niet alleen zoogdieren, maar ook allerlei andere dieren een thuis. Hiermee lever je meteen een bijdrage aan het behoud van de biodiversiteit om je heen. Hieronder vind je allerlei info om je tuin zoogdiervriendelijk in te richten.
- Voorzie nest- en schuilgelegenheid in de vorm van een takkenhoop, een houtstapel, een holle boom, een berg losse bladeren, een oud schuurtje of zolder, een dichte kruid- en struikbegroeiing en allerlei klimplanten (zeker ook groenblijvende zoals klimop). Ook kunstmatige schuilplaatsen zoals een eikelmuisnestkast of egelhuisje worden graag in gebruik genomen.
- Hoe meer voedselbronnen in je tuin, hoe meer (zoog)diersoorten je er zal aantreffen. Voor de insecteneters voorzie je allerlei bloemen die insecten aantrekken, voor de planteneters de nodige kruidachtige gewassen, voor de vruchteneters allerlei fruit-, bessen- en notendragende struiken en bomen. Ook slakken en regenwormen worden graag gegeten. En de (zoog)dieren die je hiermee aantrekt, zijn dan op zich weer een lekkere maaltijd voor de vleeseters. Denk er wel aan dat je je ren voor kippen en ander pluimvee goed afsluit of de dieren ’s avonds opsluit in het kippenhok, want het is niet de bedoeling dat zij ook ten prooi vallen (meer info daarover vind je hier).
- Zorg ook dat er ergens een vijvertje of badje met water staat, zodat (zoog)dieren kunnen drinken. Let er wel op dat de zijkanten voldoende glooiend zijn of dat er een uitstapje is (gewoon een plank erin leggen is meestal al voldoende), zodat ze er weer uit kunnen klimmen en niet verdrinken.
- Gebruik geen herbiciden of pesticiden, want die krijgen de dieren allemaal mee binnen met hun voedsel. De sproeimiddelen stapelen zich zo op in de voedselketen met vaak nefaste gevolgen. Er bestaan heel wat alternatieve methoden, meer info op www.durftuinierenzonder.be. Zonder is gezonder, ook voor jezelf!
In het Natuur.blad van juni 2009 verscheen een artikel over "Tuinieren voor vleermuizen", dat je hier kan downloaden. Ook op www.natuurpunt.be/tuin vind je allerlei natuurvriendelijke tuintips. De Stad Antwerpen heeft 2009 uitgeroepen tot het Jaar van de Egel en geeft tips om van je tuin een egelparadijs te maken.Nog meer egel-tips vind je op de website van Natuurpunt Antwerpen Noord.
Literatuur
 Zoogdierenatlas: Zoogdieren in Vlaanderen. Ecologie en verspreiding van 1987 tot 2002
- folders: over "Gebolder op zolder - kleine zoogdieren in en om huizen", de hamster, de hazelmuis, de eikelmuis en de waterspitsmuis
- folders en technische fiches: over "Vos of steenmarter op bezoek?", "Vleermuizen op zolders", "Vleermuizen in huis" en nog veel meer
- Natuur.winkel: ga naar de rubriek "Zoogdieren" of "Batdetectoren" of zoek op muizenval, dan vind je allerlei zoogdierenboeken, veldkaarten, live traps, batdetectoren enzomeer; aanraders: Veldgids Diersporen, Zoogdieren van West-Europa (uitverkocht maar nog gemakkelijk tweedehands te vinden)
- eind 2009 verschijnt de nieuwe Nederlandse veldgids voor Europese zoogdieren, hier vind je al meer info!
Naschrift: Onze wedstrijd om een geschikte naam voor het zoogdierentelweekend te vinden, leverde “ZIE ZO ZOOGDIER” op. Koen Ribus en Pol Meert wonnen hiermee een abonnement op Zoogdier. Koen Ribus ontwierp ook het mooie logo dat we voor deze publieksactie gebruiken.Laatste aanpassing: 11-09-2009 11:33:03 
|
